Nocne ataki paniki i napad, który wyrywa ze snu

Dlaczego napad przychodzi w środku nocy

Ta kolejność tłumaczy, dlaczego nocny napad bywa bardziej przerażający od dziennego. W dzień pacjent widzi kontekst: kolejka, korek, winda. W nocy budzi się w ciemności z pełnoobjawowym napadem i bez żadnego wyjaśnienia, więc mózg podsuwa najgorsze, czyli zawał albo uduszenie.

Objawy pokrywają się z napadem dziennym: przyspieszone bicie serca, uczucie braku powietrza, ucisk w klatce piersiowej, poty, drżenie, mrowienie dłoni, wrażenie nierealności. Epizod narasta szybko i wygasa po kilkunastu do kilkudziesięciu minut, zostawiając rozdygotanie i strach przed powrotem do łóżka.

Co lekarz różnicuje przy nocnym wybudzeniu

Kilka stanów daje nocne wybudzenie z niepokojem i objawami z ciała. Ich rozróżnienie zmienia całe postępowanie, więc pytania o sen w wywiadzie nie są formalnością.

Tabela ma charakter poglądowy. Rozpoznanie ustala lekarz po wywiadzie i badaniu, w razie potrzeby po diagnostyce snu.

Skąd bierze się lęk przed zaśnięciem

Po kilku nocnych napadach łóżko przestaje być miejscem odpoczynku. Pacjent odsuwa moment położenia się, ogląda coś do późna, zasypia z zapalonym światłem albo w fotelu. Skutek jest przewidywalny: mniej snu, większe zmęczenie, niższy próg wywołania napadu. Napady wracają częściej i pętla się domyka.

• Stała pora wstawania działa mocniej na rytm dobowy niż stała pora kładzenia się.
• Łóżko tylko do spania. Gdy sen nie przychodzi przez dłuższy czas, lepiej wstać i wrócić przy senności niż leżeć i czekać w napięciu.
• Kofeina po południu podnosi napięcie wieczorem, nawet jeśli zasypianie wydaje się niezaburzone.
• Alkohol pozornie pomaga, a w drugiej połowie nocy rozbija sen i sprzyja wybudzeniu z kołataniem serca.

Te zasady wspierają leczenie, ale go nie zastępują. Przy nawracających napadach podstawą pozostaje lek z grupy SSRI, opisany na stronie o citalopramie, oraz terapia poznawczo-behawioralna.

Jak wygląda leczenie napadów nocnych

Schemat pokrywa się z leczeniem napadów dziennych, bo mechanizm jest wspólny. Lekarz zaczyna od SSRI w niskiej dawce i zwiększa ją stopniowo, a efekt ocenia po kilku tygodniach. Więcej o samym rozpoznaniu opisaliśmy na stronie zespół lęku napadowego.

Osobno pojawia się kwestia leków nasennych. Bywają kuszące, bo działają tej samej nocy, ale nie zmieniają liczby napadów, a przy dłuższym stosowaniu niosą ryzyko tolerancji i uzależnienia. Ten sam problem dotyczy benzodiazepin przyjmowanych doraźnie na napad, o czym piszemy na stronie o benzodiazepinach przy atakach paniki.