Lek
Citalopram w leczeniu napadów paniki
Jeden z leków SSRI, po które psychiatra sięga przy zespole lęku napadowego. Poniżej dane z rejestru, zasada dawkowania, ostrożność kardiologiczna i to, czego pacjenci najczęściej nie wiedzą przed pierwszą tabletką.
Skład, moce i postać według rejestru
Citalopram to lek zawierający substancję czynną Citalopramum, dostępny w Polsce w tabletkach powlekanych o mocy 10 mg, 20 mg i 40 mg. Kategoria dostępności to Rp, czyli wyłącznie z przepisu lekarza.
| Pozycja | Dane z rejestru |
|---|---|
| Substancja czynna | Citalopramum |
| Grupa | SSRI, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny |
| Postać | tabletki powlekane |
| Moce | 10 mg, 20 mg, 40 mg |
| Wielkości opakowań | od 14 do 60 tabletek, zależnie od preparatu |
| Kategoria dostępności | Rp |
| Przykładowe nazwy handlowe | Cipramil, Citabax, Cital, Citaxin, Citronil, Aurex, Oropram, Pram |
Dane pochodzą z Rejestru Produktów Leczniczych (URPL). Dostępność konkretnego preparatu i wielkości opakowania sprawdza apteka.
Jak działa przy napadach paniki
Cytalopram hamuje wychwyt zwrotny serotoniny w szczelinie synaptycznej, przez co przekaźnika zostaje więcej w miejscu, gdzie neurony się porozumiewają. Efekt nie polega na wyciszeniu w dniu przyjęcia tabletki. Chodzi o stopniową zmianę wrażliwości układów regulujących reakcję alarmową, a to zajmuje tygodnie.
Praktycznie wygląda to tak: najpierw spada intensywność napadów, potem ich częstość, a na końcu odpuszcza lęk przed kolejnym atakiem. U części pacjentów kolejność jest inna, jednak wspólne pozostaje to, że pierwszy tydzień nie jest miarodajny.
Cytalopram nie jest lekiem doraźnym. Wzięcie dodatkowej tabletki w czasie napadu niczego nie przyspieszy, a zwiększa ryzyko działań niepożądanych. Napad przeczekuje się technikami oddechowymi i uziemiającymi, o czym więcej piszemy przy okazji rozpoznania lęku napadowego.
Dlaczego lekarz zaczyna od małej dawki
Pacjenci z lękiem napadowym reagują na start SSRI mocniej niż pacjenci leczeni z powodu depresji. Przejściowy wzrost niepokoju, wewnętrzne rozdygotanie i gorszy sen w pierwszych dniach są na tyle typowe, że mają swoją nazwę w psychiatrii. Odpowiedzią nie jest odstawienie leku, tylko rozpoczęcie od niskiej dawki i powolne zwiększanie.
- Dawkę ustala lekarz na podstawie wieku, chorób współistniejących i przyjmowanych leków. Charakterystyka produktu określa maksymalną dawkę dobową, która u osób powyżej 65 roku życia jest niższa.
- Tabletkę bierze się raz na dobę, o stałej porze, z posiłkiem lub bez. Stała pora ułatwia utrzymanie regularności.
- Pominiętej dawki się nie podwaja. Przyjmuje się kolejną o zwykłej porze.
- Ocena skuteczności następuje po kilku tygodniach stosowania dawki docelowej, a nie po pierwszych dniach.
Nie zwiększaj dawki samodzielnie. Przy cytalopramie ma to znaczenie kardiologiczne, bo lek wpływa na odstęp QT w zapisie EKG. Zmiany dawki ustala lekarz.
Działania niepożądane i sytuacje wymagające ostrożności
Najczęściej zgłaszane dolegliwości pojawiają się na początku leczenia i słabną w kolejnych tygodniach. Należą do nich nudności, suchość w ustach, senność lub przeciwnie, kłopoty ze snem, poty, bóle głowy i zmiany w sferze seksualnej. Pełną listę wraz z częstością zawiera ulotka konkretnego preparatu.
Ostrożności wymagają: choroby serca i zaburzenia rytmu, niski poziom potasu lub magnezu, jaskra, padaczka, choroby wątroby i nerek, ciąża oraz karmienie piersią. Osobnym tematem jest łączenie z innymi lekami działającymi na układ serotoninowy, gdzie rośnie ryzyko zespołu serotoninowego. Lekarz pyta o wszystkie preparaty, także suplementy i zioła, bo dziurawiec potrafi zmienić działanie leku.
Alkohol nie tworzy z cytalopramem gwałtownej reakcji, ale pogarsza sen i obniża próg napadu, więc pracuje przeciwko leczeniu. Szerzej opisaliśmy to w tekście o atakach paniki po alkoholu.
Osobne zastrzeżenie dotyczy pacjentów poniżej 25 roku życia. W początkowym okresie leczenia lekami przeciwdepresyjnymi konieczna jest uważniejsza obserwacja pod kątem nasilenia myśli samobójczych. Przy takich myślach nie czeka się do wizyty, tylko dzwoni pod numer 116 123 albo, gdy zagrożone jest życie, pod 112.
FAQ
Pytania o cytalopram przy napadach
Czy citalopram trzeba brać codziennie, czy tylko przy napadzie?
Codziennie, o stałej porze. Cytalopram nie działa doraźnie i przyjęcie dodatkowej tabletki w czasie napadu niczego nie skróci, a zwiększy ryzyko działań niepożądanych. Efekt polega na stopniowej zmianie wrażliwości układów regulujących reakcję alarmową, więc liczy się ciągłość, a nie pojedyncza dawka.
Czy w lęku napadowym stosuje się inne dawki niż w depresji?
Schemat dochodzenia do dawki bywa ostrożniejszy. Pacjenci z napadami paniki silniej reagują na początek leczenia SSRI, więc lekarz zwykle startuje niżej i zwiększa dawkę wolniej niż przy leczeniu depresji. Docelowa dawka jest ustalana indywidualnie i mieści się w zakresie określonym w charakterystyce produktu.
Ile czeka się na zmniejszenie liczby napadów?
Zwykle kilka tygodni od osiągnięcia dawki docelowej. Wcześniej zmienia się najczęściej siła napadów, a dopiero potem ich częstość. Pierwszy tydzień nie jest miarodajny, bo u części pacjentów niepokój przejściowo rośnie, zanim lek zacznie pracować w zamierzonym kierunku.
Dlaczego przy cytalopramie lekarz pyta o EKG?
Cytalopram może wydłużać odstęp QT, czyli jeden z parametrów zapisu elektrycznej pracy serca. Z tego powodu charakterystyka produktu określa maksymalną dawkę dobową, a u osób powyżej 65 roku życia jest ona niższa. Lekarz pyta o zaburzenia rytmu, przebyte choroby serca, poziom potasu i magnezu oraz o inne leki wpływające na QT, a przy obciążeniach kardiologicznych zleca badanie albo wybiera inny lek.
Co dzieje się po nagłym odstawieniu citalopramu?
Pojawiają się objawy odstawienne: zawroty głowy, nudności, drażliwość, zaburzenia snu i wrażenia przypominające przepływ prądu. Bywają mylone z nawrotem choroby, co prowadzi do błędnego wniosku, że bez leku nie da się funkcjonować. Dawkę zmniejsza się stopniowo, według planu ustalonego z lekarzem.
- Rejestr Produktów Leczniczych (URPL): kategorie dostępności i charakterystyki produktów leczniczych
- pacjent.gov.pl: e-recepta i Internetowe Konto Pacjenta
- Rejestr Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoczęciu, zmianie i zakończeniu leczenia decyduje lekarz na podstawie indywidualnej oceny. W kryzysie psychicznym zadzwoń pod numer 116 123, a przy zagrożeniu życia pod 112.
Konsultacja psychiatryczna
Porozmawiaj z lekarzem o leczeniu SSRI
Wypełnij wywiad i opisz przebieg napadów oraz dotychczasowe leczenie. Psychiatra oceni wskazania, sprawdzi interakcje i podejmie decyzję o recepcie.
Zamów receptę 250 zł, kontynuacja leczenia od 199 zł