Zespół lęku napadowego i moment, w którym napady stają się chorobą

Trzy elementy, które musi zobaczyć lekarz

Pierwszy element to nawracające napady bardzo silnego lęku z objawami z ciała: kołatanie serca, duszność, ucisk w klatce piersiowej, zawroty głowy, drętwienia, poty, drżenie, uczucie nierealności. Napad narasta w ciągu kilku minut i zwykle wygasa po kilkunastu do kilkudziesięciu.

Drugi element to brak wyraźnego wyzwalacza. W fobii lęk pojawia się przy konkretnym bodźcu, na przykład na widok psa albo w czasie wystąpienia publicznego. W lęku napadowym atak przychodzi w kolejce w sklepie, za kierownicą, przy oglądaniu serialu, czasem w środku nocy.

Trzeci element to lęk antycypacyjny, czyli napięcie utrzymujące się między napadami. Pacjent skanuje własne ciało, sprawdza tętno, planuje trasę tak, by mieć blisko wyjście. Ten mechanizm napędza się sam i to on najczęściej pogarsza życie bardziej niż same napady.

Do lęku napadowego często dołącza agorafobia, czyli unikanie miejsc, z których trudno się wycofać: komunikacji miejskiej, dużych sklepów, tłumu, mostów, wind. Klasyfikacja opisuje ją osobno, ale w praktyce oba rozpoznania idą w parze.

Co trzeba wykluczyć, zanim padnie diagnoza

Objawy napadu paniki potrafi naśladować kilka stanów somatycznych. Psychiatra pyta o badania nie z ostrożności proceduralnej, tylko dlatego, że pomyłka w tę stronę kosztuje najwięcej.

Tabela ma charakter poglądowy. Zakres badań ustala lekarz na podstawie wywiadu i wieku pacjenta.

Jak wygląda leczenie po postawieniu rozpoznania

Standard opiera się na dwóch filarach. Farmakoterapia obniża gotowość układu nerwowego do wywołania napadu, a terapia poznawczo-behawioralna rozbraja mechanizm lęku przed napadem i wycofywania się z życia. Skuteczność rośnie, gdy oba filary działają razem.

Leczenie farmakologiczne zaczyna się od SSRI. Psychiatra zwykle startuje z niższej dawki niż w depresji, bo pacjenci z lękiem napadowym silniej reagują na początek terapii. Szczegóły jednego z leków tej grupy opisaliśmy na stronie citalopram, a opcję dla osób bez odpowiedzi na SSRI na stronie klomipramina.

Czego lekarz zwykle nie zrobi na starcie: nie rozpocznie leczenia benzodiazepinami, mimo że działają w kilkanaście minut. Powód opisaliśmy osobno w tekście o benzodiazepinach przy atakach paniki.

Leczenie trwa miesiącami, także po ustąpieniu napadów. Wcześniejsze odstawienie leku należy do najczęstszych przyczyn nawrotu. Decyzję o zakończeniu terapii i tempie zmniejszania dawki podejmuje lekarz. Rokowanie i realny sens słowa wyleczenie rozbieramy w tekście czy ataki paniki da się wyleczyć.