Lek
Klomipramina, gdy SSRI nie wystarczyły
Lek starszej generacji o mocnym działaniu przeciwlękowym, w Polsce znany głównie pod nazwą Anafranil. Ma swoje miejsce w leczeniu napadów paniki, ale kosztuje więcej pod względem tolerancji, dlatego wymaga bliższej kontroli.
Co znajduje się w rejestrze
Klomipramina to trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny zawierający Clomipramini hydrochloridum. W polskim rejestrze figurują trzy pozycje: Anafranil 10 mg i 25 mg w tabletkach powlekanych oraz Anafranil SR 75 w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu. Kategoria dostępności wszystkich trzech to Rp.
| Preparat | Moc | Postać | Opakowanie |
|---|---|---|---|
| Anafranil | 10 mg | tabletki powlekane | 30 tabletek |
| Anafranil | 25 mg | tabletki powlekane | 30 tabletek |
| Anafranil SR 75 | 75 mg | tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu | 20 tabletek |
Źródło danych: Rejestr Produktów Leczniczych (URPL). Wszystkie pozycje mają kategorię Rp.
Kiedy psychiatra po nią sięga
Charakterystyka produktu wymienia wśród wskazań zespół lęku napadowego, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, fobie oraz stany depresyjne. W praktyce klomipramina rzadko otwiera leczenie napadów paniki, bo leki SSRI dają porównywalny efekt przy lżejszym profilu działań niepożądanych.
Sytuacje, w których wraca do rozważań, są dość konkretne. Pierwsza: dwie lub więcej nieudanych prób z SSRI i SNRI, prowadzonych w odpowiedniej dawce i przez odpowiedni czas. Druga: pacjent, który w przeszłości dobrze na nią reagował i wraca po nawrocie. Trzecia: współistniejące zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, gdzie klomipramina ma wyjątkowo mocną pozycję.
Decyzja o rozpoczęciu leku trójpierścieniowego zapada po dokładniejszym wywiadzie kardiologicznym niż przy SSRI. Lekarz pyta o zaburzenia rytmu, przebyty zawał, omdlenia, jaskrę, problemy z oddawaniem moczu i przerost prostaty.
Klomipramina obok SSRI
| Cecha | Klomipramina | SSRI |
|---|---|---|
| Miejsce w leczeniu | po nieudanych próbach z lekami nowszej generacji | leczenie pierwszego wyboru |
| Tolerancja | więcej dolegliwości z suchości w ustach, zaparć i senności | zwykle łagodniejszy profil |
| Uwaga kardiologiczna | wpływ na przewodnictwo w sercu, wymagany wywiad i badanie | zależnie od leku, przy cytalopramie kontrola odstępu QT |
| Postacie | tabletki 10 i 25 mg oraz forma SR 75 mg | zwykle tabletki, także krople w części preparatów |
| Czas do efektu | kilka tygodni | kilka tygodni |
Wspólny mianownik obu kolumn to cierpliwość. Żaden z tych leków nie działa doraźnie i żaden nie zastępuje pracy nad lękiem przed kolejnym napadem, którą prowadzi się w terapii poznawczo-behawioralnej.
Bezpieczeństwo i najczęstsze dolegliwości
Klomipramina blokuje nie tylko wychwyt serotoniny, ale wpływa też na inne układy w organizmie, i stąd bierze się jej profil. Pacjenci zgłaszają suchość w ustach, zaparcia, zaburzenia widzenia z bliska, senność, zawroty głowy przy wstawaniu, przyrost masy ciała, trudności w oddawaniu moczu i zmiany w sferze seksualnej. Nasilenie i częstość opisuje ulotka preparatu.
- Nie łącz z inhibitorami MAO. Między zakończeniem jednego leczenia a rozpoczęciem drugiego zachowuje się przerwę wyznaczoną przez lekarza.
- Zgłoś wszystkie leki, także bez recepty. Preparaty serotoninergiczne, tramadol i dziurawiec zwiększają ryzyko zespołu serotoninowego.
- Uważaj przy prowadzeniu pojazdów, zwłaszcza na początku leczenia i po zmianie dawki, ze względu na senność i zaburzenia koncentracji.
- Formy SR nie dziel ani nie krusz bez wyraźnego wskazania lekarza, bo niszczy to mechanizm przedłużonego uwalniania.
Leku trójpierścieniowego nie odstawia się nagle. Przerwanie z dnia na dzień wywołuje objawy odstawienne i grozi nawrotem napadów. Tempo zmniejszania dawki ustala lekarz prowadzący.
Jeśli po rozpoczęciu leczenia pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia, skontaktuj się z lekarzem bez czekania na kolejną wizytę. Telefon zaufania dla osób w kryzysie psychicznym: 116 123. Przy zagrożeniu życia: 112.
FAQ
Pytania o klomipraminę
Czy klomipramina jest lekiem na receptę?
Tak. W Rejestrze Produktów Leczniczych preparaty Anafranil oraz Anafranil SR 75 mają kategorię dostępności Rp, czyli wydawane z przepisu lekarza. W rejestrze figurują wyłącznie postacie doustne w tabletkach powlekanych.
Dlaczego lekarz wybiera starszy lek zamiast SSRI?
Klomipramina ma udokumentowaną skuteczność w lęku napadowym i zaburzeniach obsesyjno-kompulsyjnych, ale wywołuje więcej działań niepożądanych niż SSRI. Z tego powodu rzadko bywa lekiem pierwszego wyboru, a wraca do gry, gdy kolejne próby z SSRI i SNRI nie przyniosły poprawy albo gdy pacjent dobrze reagował na nią wcześniej.
Czym Anafranil SR różni się od zwykłego Anafranilu?
Anafranil SR 75 to tabletka o przedłużonym uwalnianiu w mocy 75 mg, która oddaje substancję stopniowo. Zwykły Anafranil występuje w mocach 10 mg i 25 mg jako tabletka powlekana o standardowym uwalnianiu. Postaci o przedłużonym uwalnianiu nie wolno dzielić ani kruszyć bez wskazania lekarza, bo zmienia to sposób uwalniania leku.
Czy klomipramina uspokaja od razu po zażyciu?
Senność i spowolnienie mogą pojawić się szybko, ale to nie jest efekt przeciwlękowy. Zmniejszenie liczby napadów wymaga kilku tygodni regularnego stosowania, podobnie jak przy SSRI. Wczesna senność bywa mylona z działaniem leczniczym i prowadzi do przedwczesnych wniosków o skuteczności.
Kto nie powinien przyjmować klomipraminy?
Przeciwwskazania obejmują między innymi świeży zawał serca, zaburzenia przewodnictwa w sercu, jaskrę z wąskim kątem przesączania, zatrzymanie moczu oraz jednoczesne stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy. Pełną listę zawiera charakterystyka produktu leczniczego, a ocenę indywidualną przeprowadza lekarz na podstawie wywiadu i chorób współistniejących.
- Rejestr Produktów Leczniczych (URPL): kategorie dostępności i charakterystyki produktów leczniczych
- pacjent.gov.pl: e-recepta i Internetowe Konto Pacjenta
- Rejestr Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoczęciu, zmianie i zakończeniu leczenia decyduje lekarz na podstawie indywidualnej oceny. W kryzysie psychicznym zadzwoń pod numer 116 123, a przy zagrożeniu życia pod 112.
Konsultacja psychiatryczna
Kontynuujesz leczenie klomipraminą?
Opisz w wywiadzie dotychczasowy przebieg terapii, dawkę i tolerancję leku. Lekarz zweryfikuje historię w IKP i zdecyduje o dalszym postępowaniu.
Zamów receptę 250 zł, kontynuacja leczenia od 199 zł